Περι Πόνου

Ο συλλογισμός μου ξεκινάει από μία έκθεση του Dali την οποία επισκέφθηκα πριν από μισό περίπου χρόνο στην Πράγα. Οι σκέψεις μου λοιπόν με οδήγησαν άθελα στη διαπίστωση οτι οι μεγάλες στιγμές στην τέχνη (τις περισσότερες τουλάχιστον φορές) πηγάζουν από τον πόνο ή έστω τον περιγράφουν. Είτε πρόκειται για τον αγωνιώδη πόνο του Dali που αποτυπώνεται στους ψυχεδελικούς του πίνακες, είτε για τον πόνο-θρήνο που ενέπνευσε τον Mozart να γράψει τα σημαντικότερα(κατά την άποψη μου) έργα του, την όπερα Don Giovanni και το Requiem, το ψυχικό άλγος είναι ξεκάθαρα η δημιουργική πηγή.

Σε μία πρώτη ανάγνωση, ο πόνος είναι πιστός συμπαραστάτης της τέχνης γιατί είναι το πιο δυνατό και ξεκάθαρο συναίσθημα. Ο δημιουργός μπορεί να περιγράψει άμεσα τα συναισθήματά του και το κοινό του να τα αποκωδικοποιήσει και να ταυτιστεί μαζί τους. Σύμφωνα με μια πιο Φροϋδική προσέγγιση ο πόνος είναι η δύναμη που προσπαθεί να μας οδηγήσει στην εκπλήρωση των ζωτικών μας ενστίκτων, κάνοντας την εμφάνισή του κάθε φορά που παρεκλίνουμε από αυτά, και έτσι κατέχει εξέχουσα θέση στον ψυχισμό μας.

Αλλά εάν προσπαθήσει κανείς να ψυχαναλύσει τον εαυτό του σε περιόδους ψυχικού πόνου θα διαπιστώσει συχνά μία προθυμία να εξωτερικεύσει τα συναισθήματά του, να τα μοιραστεί με κάποιο τρόπο. Και αν μάλιστα κοιτάξουμε λίγο πιο βαθειά θα διαπιστώσουμε ότι αυτο τον κάνει ευτυχισμένο! Θα έλεγε μάλιστα κανείς ότι πόνος και η ευτυχία είναι συναισθηματικές καταστάσεις αρηκτα αλληλένδετες.

Δύο είναι οι περιπτώσεις που μπορεί να πει κανείς ότι είναι με σιγουριά ευτυχισμένος.

Η πρώτη είναι η ανακούφιση. Η λύτρωση και η κάθαρση που έρχεται μετά τον πόνο, την αγωνία, τον φόβο. Η αίσθηση της ευτυχίας που μας δίνει η επίτευξη ενός στόχου είναι ακριβώς αυτό. Η απαλλαγή από έναν πόνο που οι ίδιοι έχουμε εισάγει στον εαυτό μας, τη φιλοδοξία μας.

Η δεύτερη περίπτωση είναι ο έρωτας. Τότε ο πόνος και η ευτυχία γίνονται ανεξέλγκτα και αναίτια συναισθήματα που διαδέχονται το ένα το άλλο σε έναν αέναο κύκλο που ολοκληρώνεται όταν οι ορμόνες μας επανέρθουν σε φυσιολογικά επίπεδα.

Από την άλλη μεριά η χαρά είναι πιο ,μακριά από την ευτυχία απότι ο πόνος. Η χαρά περιλαμβάνει συχνά την αβεβαιότητα, και την απόγνωση. Είναι το στοιχείο που επικαλύπτει τον πόνο και δεν τον αφήνει να ολοκληρώσει τη λυτρωτική του δράση προς την ευτυχία,την κάθαρση.

Ο λόγος λοιπόν για τον οποίο ο πόνος μας εμπνέι τόσο, είναι ότι μας οδηγεί στην ευτυχία. Είναι ένας σοφός μηχανισμός που όλοι τον βιώνουμε διαρκώς και άθελα τον επιζητούμε. Και είναι η μόνη γέφυρα μέσα πάνω από την οποία περνάει ο δρόμος για την ευτυχία.